2-11 تهیه نقشه راه59
2-12 بخش ششم: انواع نقشه راه61
2-13 تحقیقات انجام شده در داخل کشور61
2-15 جمع بندی70
فصل سوم: روش تحقیق
3-1 روش پژوهش73
3-2 جامعه آماری:73
3-3 نمونه آماری:74
3-4 ابزار گردآوری دادها:74
3-5 پرسشنامه و نحو? تنظیم آن:74
3-5-1 محاسبه ضریب پایایی:74
3-5-2 تعیین روایی پرسشنامه:75
3-6 روش گردآوری داده ها:75
3-7 روش تجزیه و تحلیل داده های آماری:75
فصل چهارم: یافتههای تحقیق
4-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 77
4-2 یافتههای توصیفی ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 77
4-3 تجزیه و تحلیل استنباطی دادهها ………………………………………………………………………………………………………………. 81
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
5-1 خلاصه تحقیق118
5-2 یافته های توصیفی118
5-3 بحث و نتیجه گیری119
5-4 پیشنهادات برآمده از تحقیق126
5-5 پیشنهادات تحقیقات آتی127
منابع128
چکیده
تحقیق حاضر با عنوان طراحی و تدوین راهبرد توسعه ورزش(همگانی، قهرمانی و حرفه ای) استان تهران صورت گرفت. این تحقیق با هدف شناخت وضعیت موجود ورزش استان تهران با استفاده از تحلیل درونی و بیرونی (SWOT) صورت پذیرفت. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل 95 نفر از کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان تهران تشکیل داد. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی و بر اساس جدول مورگان تعداد 80 نفر از کارشناسان، مدیران و معاونت های ادارات ورزش و جوانان استان تهران به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. در این تحقیق علاوه بر روش های کمی از روش های کیفی و مصاحبه استفاده شد. شرکت کنندگان پرسشنامه های محقق ساخته راهبرد توسعه ورزش همگانی(نقاط ضعف ، قدرت، تهدیدها و فرصت ها) شامل 33 سوال و راهبردهای توسعه ورزش قهرمانی – حرفه ای شامل 46 را به صورت داوطلبانه تکمیل نمودند. روایی پرسشنامه ها با استفاده از روایی صوری و پایای با استفاده از آلفای کرونباخ 71/. مطلوب گزارش گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آمار توصیفی و روش تحلیل SWOT انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد ورزش استان تهران در حوزه ورزش همگانی واز نظر عوامل درونی ( 39/2 ) عوامل بیرونی ( 45/2 ) ضعف های پیش روی ورزش همگانی استان تهران تا اندازه ای بر قوت های آن و تهدیدهای پیش روی ورزش همگانی استان تهران تا اندازه ای برفرصت های آن غلبه خواهد کرد. همچنین در حوزه ورزش قهرمانی – حرفه ای نتایج نشان داد عوامل درونی (41/2 ) عوامل بیرونی (53/2 ) ورزش قهرمانی – حرفه ای استان تهران از لحاظ عوامل درونی دارای ضعف می باشد همچنین نتیجه می گیریم فرصتهای پیش روی ورزش قهرمانی – حرفه ای استان تهران تا اندازه ای بر تهدیدهای آن غلبه خواهد کرد.
واژگان کلیدی: تحلیل بیرونی، تحلیل درونی، ورزش همگانی، ورزش قهرمانی – حرفه ای، ادارات ورزش و جوانان استان تهران
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1مقدمه:
در روزگار ما به دلیل تحول فناوری و پیشرفت سریع علم، حرکت ها و فعالیت بدنی کاهش یافته و ماشین جایگزین آن شده و این امر به نوبه خود تاثیرات روحی نامطلوبی را به جای خواهد گذاشت. ( کاشف ، 1379). لازم به ذکر است امروزه حفظ سلامتی و افزایش کیفیت زندگی از اولویتهای مهم جوامع بشری به شمار آمده و افراد با گرایش به ورزش سعی در ارتقاء آنها دارند. این گرایش با روشنتر شدن مزایای روانشناختی و فیزیولوژیکی ورزش در حال افزایش است. تحقیقات و مطالعات در زمینه تأثیرات فعالیت بدنی نشان میدهد فعالیت بدنی منظم، مرگ و میر و بیماریهای نابهنگام، خطر ابتلاء به بیماریهای قلبی-عروقی (بیماریهای کرونری و سکته قلبی)، دیابت نوع دو، سرطان سینه و روده، چاقی و ازدیاد وزن، بهبود وضعیت چربی خون (کاهش کلسترول و تری گلیسریدها و افزیش لیپو پروتئین های با چگالی بالا)، کنترل گلوکز خون و ساختار اسکلتی، عضلانی و مفصلی وضعیت سلامت جسمانی افراد را تحت تأثیر قرار داده و موجب بهبود وضعیت روانی افراد جامعه از جمله بهبود سلامت روانی، کاهش اضطراب، افسردگی، استرس و بهبود وضعیت خواب میشود و از این طریق کیفیت زندگی، سطح رفاه، رضایت از زندگی، اعتماد به نفس را افزایش داده و رفتارهای اجتماعی آنان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد (برازیل1، 2001؛ کارلسون2، 2004؛ اُوسی- توتو و کمپاگنا3، 2005؛ مرکز پیشگیری و درمان بیماری4، 2002؛ وُلین، گلین، گلدیتز، لی و کاواچی5، 2008). همچنین باید یاد آور شد که با توجه به رابطه نزدیکی که ورزش و تربیت بدنی با فرهنگ و سیاست و اقتصاد یک کشوردارد، اگر کشوری بخواهد موقعیت خود را در عرصه بین المللی به نمایش بگذارد و جایگاه مناسب خود را حفظ نماید، باید از ساختار علمی، زیر بنایی و تشکیلاتی مناسبی برخوردار باشد.و این نیازمند سیاست گذاری ، خط مشی و مدیریت درست در زمینه ورزش در سطوح مختلف و مناطق جغرافیایی متناسب با آن می باشد(بهرام و همکاران، 1386). با توجه به اهمیت برنامه ریزی به ویژه برنامه راهبردی در ورزش کشور ، بویژه در ادارات تربیت بدنی استان ها و نبود تحقیقات کافی در زمینه شناخت محیط درونی و بیرونی ادارات تربیت بدنی ، لزوم بررسی و شناخت برنامه راهبردی ادارات تربیت بدنی استان تهران در برهه زمان کنونی می تواند مورد ملاحظه قرار بگیرد.
1-2بیان مسئله
توسعه و پیشرفت واقعی کشورها شاخص های مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها ورزش می باشد. رویکردهای متفاوتی نسبت به این پدیده وجود دارد که برخی از آنها با نگاه قهرمانی و در برخی موارد نگاه سلامت عمومی و نشاط جامعه و در رویکرد دیگر نگاه اقتصادی مد نظر قرار می گیرد؛ اما صرفنظر از همه آنها اهمیت تربیت بدنی و ورزش روز به روز در حال افزایش است. ارتباط ورزش با پدیده های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی حاکی از اهمیت این پدیده و نقش آن در برنامه های توسعه ملی کشورهاست و در یک نگاه کلی توسعه و پیشرفت ورزش در هر کشور با اقتدار و قدرت آن کشور ارتباط نزدیکی دارد. این موضوع باعث شده که سرمایه گذاری های هنگفتی برای توسعه ورزش در اکثر کشورها انجام شود ورزش به عنون جایگاهی مهم در تأمین سلامتی افراد جامعه، ایفای نقش میکند و این مقوله در جذب همه اقشار به خصوص جوانان بسیار حائز اهمیت است. (گزارش عملکرد سازمان تربیت بدنی 1388) . یکی ازبرجسته ترین ویژگی های کشورهای توسعه یافته ودرحال توسعه،توجه به دانش مدیریت به عنوان یکی از عوامل مهم درتوسعه ورشداقتصادی واجتماعی می باشد.دراین میان آنچه به عنوان اصلی ترین کارکرد مدیریت هرکشورمورد بحث است برنامه ریزی وتلاش برای نیل به اهداف پیش بینی شده درآن است. رخدادهای چنددهه گذشته همراه با نیازهای جدیدحادث دراین سالها، ازچنان خصوصیتی برخوردارندکه باصرف تکیه بربرنامه ریزی متداول وغیرمنعطف نمی توان بااین رخدادهاونیازها مقابله کرد. از آن رو از سه دهه قبل توجه مدیران و صاحب نظران به سمت برنامه ریزی بلند مدت وبویژه برنامه ریزی استراتژیک جلب شده است. که آن عبارتست ازمجموعه ای ازمفاهیم،روشهای کار وابزار که برای کمک کردن به مدیران ورهبران جهت انجام وظایف طراحی شده اند.درواقع برنامه ریزی استراتژیک رامی توان اقدامی سازمان یافته برای اتخاذ تصمیمها وانجام دادن اقدامات بنیادی تعریف کرد. اهمیت این نوع برنامه ریزی ازتوانایی آن درکمک به سازمانها برای ارائه عکس العمل موثرنسبت به اوضاع تغییریافته ای که پیرامون آنها رااحاطه کرده است ناشی میشود.(کافمن وهرمن،ترجمه مشایخ وبازرگان،1385،ص 24). در این میان وظیفه اصلی برنامه ریزی وساماندهی ورزش و فعالیت بدنی به عهده ادارات کل ورزش و جوانان و نهادهای مرتبط است که به این مهم پرداخته و در قالب استفاده و به کار گیری ازروشها وفنون برنامه ریزی وداشتن نسخه راه به تعهدات سازمانی خود عمل نموده وآینده ای درخشان ترسیم نماید. سازمانها به طور مداوم با محیطی متلاطم و ناآرام رو به رو هستند. تهدیدهای محیطی از هر سو حیات و بقای آنها را به مخاطره میاندازد. سازمانها باید جایگاه قعلی خود را بشناسند، تواناییها ضعفهای خود را دقیقاً تحلیل کنند و با تکیه بر تواناییها از فرصتهای محیطی استفاده کرده و خود را برای برخورد با تهدیدها آماده کنند. این مهم در قالب مدیریت و برنامهریزی استراتژیک امکانپذیر است (حمیدی 1388)..
برنامه ریزان بایستی شناخت کامل درکنارکسب اطلاعات ازکلیه عوامل داخلی وبیرونی برای طراحی برنامه درقالب شناخت راهبردی داشته باشند.تاازاین طریق بتوانندبه تدوین چشم انداز بپردازند.اهداف بلندمدت قابل حصول که میتوانیم باتوجه به منابع وامکانات درآینده به آن برسیم. برنامه ریزی استراتژیک به شناخت وضعیت موجود،تعیین وضعیت مطلوب،شناسایی تواناییهاوضعف هاوشناخت راهکارهای رسیدن به وضعیت مطلوب اشاره دارد.(شاهنوشی،1384،ص268). برنامه ریزی استراتژیک دربهترین شکل خود نیازمند جمع آوری اطلاعات بسیاروسیع،جست وجوی گزینه های مختلف وتاکید برنتایج آینده تصمیماتی است که امروزاتخاذ میشوند. برنامه ریزی استراتژیک ،ارتباطات ومشارکت را سهولت بخشیده علایق وارزشهای ناهمگرا را با یکدیگر همسو ومنطبق میکند وتصمیم گیری منظم واجرای موفقیت آمیز راترویج وتشویق خواهد کرد (داداش ور،1355). بنابراین، بدون برنامه ریزی مناسب، مدیریت سازمان فقط به مسائل آنی می پردازد و از توجه به نیازهای آینده ناتوان می شود. در نتیجه، تمایل به انجام فعالیت های اتفاقی و بالبداهه افزایش می یابد، هرگز به نظر نمی رسد که زمان کافی برای پیش بینی مشکلات آینده وجود دارد، و شرایطی ایجاد نمی شود که بطور مؤثر به آینده پرداخته شود. از اینرو، برای غلبه بر محدودیت ها، برنامه ریزی ضرورت دارد؛ و ناتوانی در برنامه ریزی به معنی برنامه ریزی برای شکست خواهد بود . کلیه برنامه ریزی های استراتژیک حداقل با 3 سؤال کلیدی زیر مواجه هستند: 1) چه باید کرد؟ 2) با چه کسانی کار کنیم؟ و3) چگونه بهتر انجام دهیم؟(برادفورد ، دانکن 2000).
برنامه ریزی استراتژیک فراتر از آن است که سازمان را از نظر مالی حفظ و منابع مالی تان را ذخیره کند. این برنامه ریزی در واقع یک طرح ریزی برای 5، 10 یا 15 سال آینده سازمان است به همراه چگونگی دست یابی به برنامه های آن. این نوع برنامه ریزی در واقع فرایند برنامه ریزی سیستماتیکی است که در آن گام های حرکت تعیین، وضع موجود و مأموریت ها مشخص و دیدگاه ها و نگاه های آتی و ارزش های عملیاتی و افق های پیش رو مشخص می گردد(نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها). تجزیه و تحلیل SWOT یکی از ابزارهای مهم مدیریت راهبردی برای تطابق نقاط ضعف و قدرت درونی با تهدیدات و فرصت های بیرونی است. این تجزیه و تحلیل روش تحلیلی نظام یافته ای برای شناسایی این عوامل و انتخاب استراتژی که بهترین تطابق را بین آنها ایجاد کند ارائه می نماید( فیشر 1989). مدل SWOT توانایی نمایش ارتباط بین عوامل مختلف را داراست و با افزایش تعداد عوامل و پیچیده شدن ارتباطات می توان با استفاده از آن می توان این ارتباطات را تجزیه و تحلیل نمود(احمدی 1377). در برنامه راهبردی اداره تربیت بدنی استان فارس(1388) به نقاط قوتی مثل توجه به برنامه مداری ، اجرای طرح های استعداد یابی و نخبه پروری و نقاط ضعفی مثل کمبود جذب منابع غیر دولتی ، کمبود منابع در بخش ورزش بانوان و بهره وری کم اماکن ورزش اشاره شده است. از جمله فرصت های بیرونی به موقعیت جغرافیایی، زیاد بودن جمعیت جوان و وجود استعداهای ورزشی فراوان اشاره شده است در بعد تهدیدات نبود مدیریت ورزشی واحد، کم بودن سرعت تکمیل پروژ ها برشمره شده است. در مطالعه شعبانی بهار (1391) اشاره شد که نقاط قوت و فرصت ورزش همدان بیشتر است و با توجه به موقعیت جفرافیایی خوب خود در جهت جذب سرمایه گذاری و بخش خصوصی در راستای رفع مشکلات گام بردارد. با توجه به اینکه از مزایایی برنامه ریزی استراتژیک کاهش مقاومت در برابر تغیرات و اتخاذ سیستماتیک ترین روش های تغییر و افزایش کارایی ملی و آگاهی از عملکرد محیط خارجی و تأثیر آن بر محیط و عملکرد داخلی، توسعه روحیه همکاری و کار تیمی و کاهش مسائل و مشکلات تیمی در برخورد با چالش ها و نیازها می باشد. اما فواید و سودمندیهایی که این پزوهش میتواند به دنبال داشته باشد این است که هوشیاری مدیران رده بالا را هر چه بیشتر جلب نموده تا به تدوین چشم انداز ،استراتژیها و برنامه های آینده توجه نمایند.ازطرفی درجامعه نیز مزیت های چشمگیری ازقبیل: بابرنامه ریزی ورزشی دقیق ترحرکت نمودن ورزشکاران، جدانبودن از مسیرتوسعه ورزشی، همگام بودن باسیاست های برنامه ریزان ورزشی، پرهیز ازموازی کاری،و…رابه دنبال و در سراسر کشور تنگناها و مشکلات را عنوان نموده و از دیدگاه خود راه حلهایی را پیشنهاد نمایند. به نظر میآید در زمینه ورزش و تربیت بدنی و مسائل، مشکلات ، راهبردها و تنگناهای ورزش کشورمان بخاطر گستردگی عملیات و وسعت استان تهران کمتر پژوهشی انجام شده است لذا تحقیق حاضر در پی تدوین و طراحی چشم انداز، استراتژی و برنامه های آینده ورزش استان تهران می باشد. امروزه با توجه به لزوم توجه به توسعه ورزش قهرمانی و استعداد یابی در برنامه های چهارم و پنجم توسعه و به منظور پاسخ گویی به نیازها و تحلیل دقیق از چالشها و مشکلات کنونی و جهت دهی به توسعه ورزش استان براساس نیازهای واقعی به برنامه جامعی با نگاه و رویکرد استراتژیک نیاز داریم که در این تحقیق به آن می پردازیم.
1-3 ضرورت واهمیت تحقیق
ورزش امروزه در تمامی جوامع و از جمله در کشور ما ایران، گسترش فراوانی یافته و هر روز بر تعداد افرادی که به صورت رقابتی و قهرمانی یا به صورت تفریحی و گذراندن اوقات فراغت به ورزش میپردازند، افزوده میشود. در عصر حاضر که عصر انفجار دانش و فنآوری است، برنامهریزیهای سازمانها بدون پشتوانه اطلاعاتی غنی امکانپذیر نبوده و به نتیجه مطلوب نمیرسد (جلالی فراهانی، 1388). در میان سازمانها و نهادهایی که در جهت توسعه و تعمیم سلامتی و نیرومندی جامعه در تلاشند، مسئولیت خطیر سازمان تربیت بدنی و نمایندگیهای آن در استانها و شهرها بیش از همه بازشناخته شده است و لزوم فعالیتهای جسمانی و ورزش در بین اقشار مختلف مردم از نظر بهداشتی، اجتماعی، اقتصادی و… بیش از پیش مورد تأکید است. بدیهی است به منظور ترسیم اهداف جزئی و برنامهریزی دقیق و اجرایی لازم، نقاط قوت و ضعف ورزش و عوامل موثر در سطح کشور مطالعه و بررسی گردند( قره ،1384) که یقیناً دستیابی به اهداف مختلف در زمینه تربیت بدنی به عوامل و شرایط متعددی بستگی دارد، مانند تدوین استراتژی، امکانات و تجهیزات ورزشی، فضای مناسب آموزشی، سطح معلومات و اطلاعات مسئولین تربیت بدنی و علاقهمندی آنان به کار، زمان کافی جهت پیاده کردن برنامهها و همچنین بودجه کافی از جمله مهمترین آنها هستند (عابدی، 1380).
باید اشاره نمود که برنامه ریزی به عنوان فرایندی که دارای مراحل مشخص و بهم پیوسته برای تولید یک خروجی منسجم در قالب سیستمی هماهنگ از تصمیمات تعریف شده است. برنامه ریزی، تصمیم‌گیری در شکل معمول آن نیست بلکه از طریق فرایند برنامه ریزی، مجموعه‌ای از تصمیمات هماهنگ اتخاذ می‌شود. برنامه ریزی می‌تواند برای زمان حال یا آینده انجام شود. دیدگاهها، عقاید، احساسات و ارزشها به عنوان حقایقی تلقی می‌شوند که فرایند برنامه ریزی بر اساس آنها سازمان داده می‌شود. امروزه اغلب سازمان ها و فدراسیون های ورزشی به منظور پیشبرد اهداف و برنامه های خود از برنامه ریزی های بلند مدت و راهبردی به عنوان یک استراتژی استفاده می کنند و چشم اندازها و افق های پیش روی خود و نحوه حرکت و دستیابی به انها را در برنامه های استراتژیک خود به تفضیل بیان می کنند. یکی از مشکلات اصلی ورزش استان تهران نبود برنامه ای مدون ،یاوجود چشم انداز،استراتژیهای مناسب وبرنامه ریزی برای رسیدن به آینده ای درخشان است . باتوجه به اینکه تاکنون تحقیقی درخصوص طراحی وتدوین راهبرد توسعه ورزش(همگانی،قهرمانی)استان تهران صورت نگرفته ، و یا در بخش برنامه ریزی عملیاتی وحدت رویه ای وجودندارد، ضرورت انجام وبررسی ومطالعه آن به وجودآمد.ازطرفی همانطور که داشتن برنامه واجرای آن باعث موفقیت ورسیدن به اهداف مدنظر میشود،نداشتن برنامه هم پیامدها وآثار سوئی دربردارد. لذامطلب فوق نیازبه موضوع تحقیق راضروری تر می نماید. ازطرفی مسایل و مشکلات عمده نظیرعدم حمایت اسپانسرها، کاهش کیفیت درهمه ابعاد، مشکلات مالی ،عدم انگیزه منابع انسانی،عدم سرمایه گذاری مناسب در استان و شهرهای با پتانسیل بالا در ورزش ، کمبود وسایل استانداردو کمبود بودجه در پیشبرد برنامه ها و نداشتن برنامه و استراتژی مشخص ازورزش تهران در فدراسیونها و وزارت ورزش، به منظور توسعه ورزش استان ودهها مشکل دیگر همه و همه لزوم طراحی وتدوین راهبرد توسعه ورزش(همگانی،قهرمانی)استان تهران رادربرگرفت. این تحقیق باتوجه به ماهیت واهداف آن ازنوع کاربردی است.وازنتایج این تحقیق، گروه های زیر میتوانندبهره مندگردند:
1-سیاستگزاران وبرنامه ریزان ورزشی
2-مدیران ومعاونین گروه های آموزشی ورزشی
3-روسای هیئت ها واعضای آنها
4-محققان وپژوهشگران ورزشی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5-ورزش شهرستانها
1-4 اهداف تحقیق
1-4-1هدف کلی:
هدف کلی تحقیق حاضر بررسی، طراحی وتدوین راهبرد توسعه ورزش (همگانی، قهرمانی و حرفه ای) استان تهران می باشد.
1-4-2- اهداف اختصاصی:
– تعیین تصویر و چشم انداز دقیق از آینده ورزش ( همگانی ، قهرمانی و حرفه ای ) استان تهران
– تعیین نقاط ضعف ورزش همگانی ، قهرمانی و حرفه ای استان تهران
– ترسیم نقاط قوت ورزش همگانی ، قهرمانی و حرفه ای استان تهران
– تعیین فرصت های ورزش همگانی ، قهرمانی و حرفه ای استان تهران
– تعیین تهدیدهای ورزش همگانی ، قهرمانی و حرفه ای استان تهران
1-5 سوالات تحقیق
1-5-1 سوال کلی:
طراحی وتدوین راهبردتوسعه ورزش(همگانی ، قهرمانی و حرفه ای)استان تهران چیست؟
1-5-2 سوالات اختصاصی:
– چشم انداز ، بیانیه، ماموریت واستراتژیهای ورزش استان تهران چیست؟
– نقاط ضعف ورزش استان تهران(در حوزه همگانی ، قهرمانی و حرفه ای) کدامند؟
– نقاط قوت ورزش استان تهران (در حوزه همگانی ، قهرمانی و حرفه ای) کدامند ؟
– فرصت های ورزش استان تهران(در حوزه همگانی ، قهرمانی و حرفه ای) کدامند ؟
– تهدیدهای ورزش استان تهران (در حوزه همگانی ، قهرمانی و حرفه ای) کدامند ؟
1-6- محدودیت های تحقیق
1-6-1- محدودیت های دراختیارمحقق
– نمونه های تحقیق مدیران ومعاونین اداره کل ورزش وجوانان تهران وروسای هیئتهای ورزشی استان تهران خواهد بود.
– پژوهش حاضردر اداره کل ورزش وجوانان تهران انجام خواهد شد.
1-6-2 محدودیت های خارج از اختیارمحقق
– میزان صداقت ودقت مدیران درجواب دادن به سئوالات
– حالات روحی مدیران حین پرکردن پرسشنامه
1-7-تعریف مفهومی واژه ها واصطلاحات
1-7-1 نقشه راه: نقشه راه ابزاری است برای ارتباط بین چشم‌انداز، ارزش‌ها و اهداف با اقدامات استراتژیکی که برای تحقق اهداف مورد نیاز است.
1-7-2 چشم‌انداز:??چشم انداز نمایانگر این است که سازمان آرزو دارد به چه آرمانی دست یابد، و تصویری از آینده است که در صورت تحقق اهداف و مقاصد سازمانی به آن دست خواهید یافت (حمیدی و همکاران، 1388). که در اینجا منظور خواسته‌های آتی ورزش همگانی و قهرمانی استان تهران است که بر اساس اطلاعات حاصل از وضعیت موجود، مطالعه ادبیات پیشینه، برنامه‌های بالادست و نظرات خبرگان تعیین خواهد گردید. چشم انداز در تحقیق حاضر با استفاده از سوالات 1و2 قسمت ب پرسشنامه سنجیده است.
1-7-3 بیانیه رسالت: جمله یا عبارتی است که بدان وسیله مقصود یک سازمان از مقصود سازمان مشابه متمایز می‌شود (اعرابی و همکاران، 1389). که در اینجا منظور فلسفه و ماهیت وجودی ورزش همگانی و قهرمانی استان تهران است که بر اساس بررسی مدارک و مستندات و نظرات خبرگان تدوین خواهند شد.
1-7-4 قوت: فعالیت‌های قابل کنترلی که سازمان آنها را به شیوه‌ای بسیار عالی انجام می‌دهد. که در این تحقیق با استفاده از سوالات 1-10 در حوزه ورزش قهرمانی و سوالات 1-7 ورزش همگانی بخش دوم از پرسشنامه سنجیده می شود.
1-7-5 ضعف: فعالیت‌های قابل کنترلی که سازمان آنها را به شیوه‌ای بسیار ضعیف انجام می‌دهد. که در این تحقیق با استفاده از سوالات 11-26 در حوزه ورزش قهرمانی و سوالات 8-17 ورزش همگانی بخش دوم از پرسشنامه سنجیده می شود.
1-7-6 فرصت: مقصود از فرصت رویدادها و روندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، بوم‌شناختی، محیطی، سیاسی، قانونی، دولتی، فن‌آوری و رقابتی است که می‌تواند به میزان زیادی در آینده به سازمان منفعت برساند. که در این تحقیق با استفاده از سوالات 35-27 در حوزه ورزش قهرمانی و سوالات 26-18 ورزش همگانی بخش دوم از پرسشنامه سنجیده می شود.
1-7-7 تهدید: مقصود از تهدید رویدادها و روندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، بوم‌شناختی، محیطی، سیاسی، قانونی، دولتی، فن‌آوری و رقابتی است که می‌تواند به میزان زیادی در آینده به سازمان منفعت برساند که در این تحقیق با استفاده از سوالات36-47 در حوزه ورزش قهرمانی و سوالات 27-36 ورزش همگانی بخش دوم از پرسشنامه سنجیده می شود. (اعرابی و همکاران، 1389).
1-7-8 استراتژی: نوعی برنامه است که هدف یا منظور اصلی سازمان را برحسب وظایف و خدماتی که به جامعه ارائه می‌کند معین می‌نماید که در اینجا شیوه‌ها و راهبردهایی ویژه که ورزش همگانی و قهرمانی استان تهران با توجه به تحلیل SWOTاتخاذ می‌کند که بوسیله نظرات خبرگان و استفاده از جلسه طوفان مغزی توسط تیم تحقیق تدوین خواهند شد (سجادی، 1385). نقشه استراتژی از مدل چهار منظری کارت امتیازی متوازن پدید آمده ‌است که همچون نقشه راه، مسیر پیشبرد استراتژی را نیز نشان می‌دهد. نقشه استراتژی روشی یکسان و ثابت برای توصیف استراتژی ایجاد می‌کند تا اهداف و معیارها قابل سنجش و مدیریت باشند.
1-7-9 اهداف استراتژیک6: بیانیه‌های اهداف، بیانیه‌های مختصر و در عین حال دقیقی هستند که اقدامات مشخصی را که انجام آنها لازمه اجرای موفقیتآمیز استراتژی است، تشریح میکنند. اهداف استراتژیک به منزله پلی هستند که استراتژیهای سازمان را به سنجههای عملکرد که به منظور تعیین پیشرفتهای حاصل شده در جهت تحقق استراتژی انتخاب میشوند، پیوند میدهند.
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه
در این فصل به ارائه دو بخش که بخش اول شامل مبانی نظری موضوع و مطالبی همچون برنامه‌ریزی، برنامه‌ریزی استراتژیک، مدل‌های پیاده‌سازی آن و نقشه راه پرداخته شده است.
2-2 بخش اول: مبانی نظری
2-2-1 برنامه‌ریزی
برنامه‌ریزی یکی از مؤلفه‌های حیاتی و اساسی مدیریت است و از ابزارهای لازم برای ایجاد تغییر در سازمان محسوب می‌شود. در مورد برنامه‌ریزی تعاریف بسیاری وجود دارد ولی انتخاب و تدوین اهداف صحیح و همچنین شیوه‌های مناسب دستیابی به آنها در اکثر این تعاریف مشاهده می‌شود. برخی از این تعاریف عبارتند از:
برنامه‌ریزی عبارت است از فرآیند تدوین اهداف و تصمیم‌گیری درباره چگونگی اجرای آنها (برایسون7، 1381).
?راسل اکاف8 (1970) سه ویژگی را برای برنامه‌ریزی بر می‌شمرد:
1. برنامه‌ریزی چیزی است که ما پیش از هر کاری می‌کنیم، یعنی تصمیم‌گیری مبتنی بر پیش‌بینی است.
2. برنامه‌ریزی هنگامی لازم است که موقعیتی که ما میل داریم در آینده بدان دست یابیم متضمن مجموعه‌ای از تصمیماتی باشد که متکی به یکدیگرند، یعنی با یک نظام تصمیم‌گیری مواجهیم.
3. برنامه‌ریزی فرایندی است که در جهت ایجاد یک یا چند موقعیت آتی سوق داده می‌شود که دلخواه هستند و به نظر می‌رسد روی نمی‌دهد مگر کاری صورت گیرد (کویین و همکاران9، 1382).
برخی از مفاهیم اساسی در برنامه‌ریزی شامل:
* برنامه: روشهای تفصیلی و از پیش تنظیم شده برای انجام کار یا تولید محصول و ارائه خدمات را برنامه گویند.
* فعالیت: یک سلسله عملیات و خدمات مشخصی است که برای تحقق بخشیدن به هدفهای سالانه برنامه طی یک سال اجرا می‌شود و منابع مورد نیاز آن از محل اعتبارات مربوط به هزینه تامین می‌شود.
* خط‌مشی: راهنمایی‌های کلی و عمومی در یک سازمان را گویند.
* روش: نحوه اقدام به کاری در یک سازمان در وضعیتها و حالتهای مختلف را گویند.
* قلمرو: محدوده اجرایی برنامه را در یک سازمان گویند.
* استراتژی: استراتژی نوعی برنامه است که هدف یا منظور اصلی سازمان را برحسب وظایف و خدماتی که به جامعه ارائه می‌کند معین می نماید.
* شاخصها: در هر برنامه تعدادی از کلید واژه‌ها به کار می‌رود. به عنوان مثال ورزش قهرمانی به ورزشهایی گفته می‌شود که به صورت سازمان یافته و در چهارچوب مقررات و با استفاده از ابزار خاص برای شرکت در مسابقات رسمی به منظور کسب مقام قهرمانی صورت می‌پذیرد.
* فرصت: در زمان تنظیم برنامه، برتری‌ها یا فزونی های قابل دستیابی در محیط معین برای یک سیستم معین را فرصت گویند.
* تهدید: به هر یک از خطرها یا پیامدهای نامطلوب وارده از بیرون سیستم تهدید گویند.
* قوت: برتری‌ها و فزونی‌های درونی یک سیستم قوت آن محسوب می‌شود.
* ضعف: به هر یک از اشکال‌ها یا کاستی‌های درونی یک سیستم ضعف گفته می‌شود (سجادی، 1385).
*
2-2-2 برنامه استراتژیک
برنامه استراتژیک برای کسب اهداف جامع سازمان طراحی می‌شوند، و از طریق آنها، ماموریت سازمان که تنها دلیل آنهاست، به اجرا در می‌آیند (مقدسی، 1389).
از نظر طبیبی و ملکی (1384) برنامه استراتژیک شامل بستر یا چارچوبی برای عملی ساختن تفکر استراتژیک و هدایت عملیات برای حصول نتایج مشخص و برنامه‌ریزی شده می‌باشد.
علاوه بر این، برنامه استراتژیک سندی مدون است که جهت‌های کوتاه‌مدت یا میان‌مدت سازمان را مشخص می‌کند (بدری آذرین، 1385).
تفاوت برنامه‌های استراتژیک با برنامه‌های عملیاتی به شرح زیر است:
1. برنامه‌های استراتژیک دوره‌های چند ساله و یا چند دهه را در بر می‌گیرد. برای برنامه‌های عملیاتی، اغلب دوره زمانی یکساله است.
2. برنامه‌های استراتژی بر بسیاری از فعالیت‌های سازمان اثر می‌گذارند، در حالی که برنامه‌های عملیاتی، دارای طیف یا دامنه بسیار محدود هستند.
3. اغلب هدف‌های استراتژیک به زبان ساده و کلی بیان می‌شوند. ولی این کلی گویی لازم است و سازمان می‌کوشد افراد را در مسیری قرار دهد که درباره عملیات سازمان بیندیشند. از سوی دیگر، برنامه‌های عملیاتی از برنامه‌های استراتژیک استخراج می‌شوند و دارای شرح تفصیلی بیشتری می‌باشند (استونر و همکاران10، 1382).
بطور کلی، در برنامه‌های استراتژیک ما با فرآیندی سروکار داریم که طی آن باید مسیرهای مناسبی را برای تحقق رسالت و اهداف سازمان از طریق انجام فعالیت‌های درست و صحیح در یک دوره زمانی معین و با توجه به تغییر و تحولات محیطی، انتخاب و اجرا و ارزیابی نماییم.
2-2-3 برنامه‌ریزی استراتژیک
انسان قرن بیست و یکم در فضای یک جامعه سازمانی زندگی می‌کند و سرنوشت او با سرنوشت سازمانی جامعه همسو شده است. هدایت و پویایی سازمان‌ها تابع نظام نوین مدیریت است، اینکه نقش مدیریت‌های تخصصی همچون مدیریت‌های مالی، تولید، فروش، تحقیق، مهندسی و … در سازمان حایز اهمیت است، برای همه محققین و نویسندگان روشن و مشخص است، ولی هماهنگی تخصص‌ها، تعیین جایگاه هر یک به اقتضای نشیب و فرازی که سازمان در طی طریق به سوی هدف با آن مواجه می‌شود و سکانداری کل سازمان وظیفه‌ای ممتاز و مشخص است که فقط در قلمرو مدیریت استراتژیک امکان‌پذیر است.
مدیریت استراتژیک، برنامه‌ای هماهنگ، جامع و پیوسته است که استعدادهای ممتاز سازمان را با محیط ارتباط می‌دهد و منظور از آن تحقق هدف‌های سازمان در چارچوب اجرای صحیح مدیریت است.
اولین قدم در تدوین مدیریت استراتژیک در سالهای آخر دهه پنجاه برداشته شد. مدیران روشی را ابداع کردند که برای کجایی و چرایی حرکت موسسه خود در آینده تصمیم‌گیری کنند، قسمت تحلیلی این روش را “طراحی استراتژی ” نامیده و فرایند طراحی گروهی آن را “برنامه‌ریزی استراتژیک” خوانده‌اند (فروزنده دهکردی، 1384).
قدم دوم در سالهای هفتاد برداشته شد، زمانی که مدیران کشف کردند که با هر تغییر گسسته در استراتژی موسسه، شکل‌گیری درون سازمانی موسسه نیز بایستی دگرگونی می‌شد. این فرایند “برنامه‌ریزی توانمندی” نامگذاری شد.
قدم سوم در سالهای آخر دهه هفتاد و در واکنش نسبت به نظرات روز افزون تغییرات ناگهانی در محیط برداشته شد. برای مواجه شدن با این دگرگونی‌ها موسسات بازرگانی شروع به استفاده از فن واکنش استراتژیک در زمان واقعی کردند، و آن را “مدیریت مسئله” نامیدند.
تازه‌ترین تدوین استقرار برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت استراتژیک است،که روش جامع و نظام یافته‌ای برای برخورد با تغییرات است به طوری که مدیر توانایی لازم برای اداره تصمیمات را به دست آورده و با استفاده از یک سیستم خدماتی کامل با شناخت توانمندی‌های داخلی و فرصتهای محیطی زمینه رشد و پویای سازمان را فراهم کند (فروزنده دهکردی، 1384).
2-2-4 تعاریف برنامه‌ریزی استراتژیک
برای برنامه‌ریزی استراتژیک تعاریف زیادی ارایه شده است که در این قسمت به برخی از آنها اشاره می‌شود:
این استراتژی توسط تایلر 11(1975) بیان شد. برنامه‌ریزی جامع یا استراتژیک فرایندی است که ضمن آن اهداف و خطوط کلی فعالیت‌ها و مأموریت‌های سازمان در درازمدت تعیین می‌شود. تشخیص اولویت‌ها و تعیین اقدامات اصلی و کلیدی که برای نیل به اهداف سازمان ضروری است در برنامه‌ریزی جامع انجام می‌گیرد. این نوع برنامه‌ریزی انعکاسی از ارزش‌های حاکم بر جامعه است که معطوف به سوالات اساسی و کلیدی است، چارچوبی برای تصمیمات عملیاتی است، دارای دید بلندمدت است، در سطوح عالی سازمان انجام می‌گیرد و فراگیر است (شکل 2-1 ).

شکل 2-1: مدل طراحی استراتژی
به کمک این استراتژی سازمان بهتر می‌تواند کار کند و نسبت به محیط عکس‌العمل نشان بدهد و مدیریت قادر خواهد شد جهت‌گیری‌های خود را در آینده معین ساخته و سازمان را در مقابل تغییرات و تحولات فردا مجهز سازد. برنامه‌ریزی جامع به مدیر کمک می‌کند تصویر روشنی از سازمان و هدف‌های آن به دست آورد و فعالیت‌ واحدهای مختلف را در لوای استراتژی واحدی هماهنگ سازد. اما اینکه مدیر توانا باشد قبل از بررسی توانمندی‌های داخلی سازمان و فرصت‌ها و تهدیدها محیطی اهداف قابل دسترس را تعیین کند مطلب قابل تأملی است، اینکه مدیر به طور انتزاعی و ذهنی اهدافی را مشخص کند و بعد به بررسی وضع موجود بپردازد نتیجه مشخصی نخواهد داشت، اما اگر مدیر قبل از این که هدف را تعیین کند، با استفاده از معیارها و شاخص‌هایی به ارزیابی محیط بپردازد و فرصت‌ها و تهدیدها را همراه با روند و شدت تغییر مشخص کند، سپس به بررسی توانمندی‌های خود در زمینه نیروی انسانی، منابع مادی، امکانات و تجهیزات، تکنولوژی … بپردازد و نقطه تناسب بین توانمندی‌های داخلی و فرصت محیطی را مشخص کند بهتر می‌تواند هدف‌گذاری کند؛ یعنی بایستی اهدافی را مشخص کند که هم با توانمندی داخلی سازگاری داشته باشد و هم با فرصت‌های محیطی، در این صورت اهداف واقعی و قابل دسترس خواهد بود. با این روند استراتژی‌ها و خط‌مشی‌های انتخابی منطقی و عملی‌تر انتخاب می‌شود و سازمان با یک دید واقع‌بینانه با مسائل برخورد خواهد کرد. نکته دیگر اینکه این مدل بیشتر جنبه نظری، انتزاعی دارد که قدری کلی است که قاعدتاً اگر بخواهد بیان شود بایستی برای این جنبه نظری یک مدل عملیاتی نیز داشته باشد، البته تایلور نیز به این مهم توجه کرد و تدوین چند برنامه عملیاتی برای تحقق برنامه‌ریزی جامع را ضروری دانسته است (فروزنده دهکردی، 1384).
با استفاده از نظرات السن و ایدی12 (1982) برنامه‌ریزی راهبردی را می‌توان تلاشی منظم و سازمان یافته در جهت اتخاذ تصمیمات و مبادرت به اقدامات بنیادی تعریف کرد که به موجب آن اینکه یک سازمان (یا هر موجودیت دیگر) چیست، چه می‌کند و چرا اموری را انجام می‌دهد، مشخص خواهد شد. برنامه‌ریزی راهبردی، در بهترین شکل خود نیازمند جمع‌آوری اطلاعات بسیار وسیع، جست‌و‌جویی گزینه‌های مختلف و تأکید بر تأثیرات آینده تصمیماتی که امروز اتخاذ می‌شوند، خواهد بود. برنامه‌ریزی راهبردی، ارتباطات و مشارکت را سهولت بخشیده، علایق و ارزش‌های ناهمگرا را با یکدیگر همسو و منطبق می‌کند و تصمیم‌گیری و اجرای موفقیت‌آمیز را تزویج و تشویق خواهد کرد (برایسون، 1381).
برنامه‌ریزی استراتژیک (جامع) فرایندی است که ضمن آن اهداف و خطوط کلی فعالیتها وماموریت‌های سازمان در دراز مدت تعیین می‌شود (مقدسی، 1389).
فراگرد برنامه‌ریزی استراتژیک مشتمل است بر هدف‌های کلان سازمان، انتخاب گزینه‌ها و روشهای مناسب برای تحقق آنها و تخصیص منابع لازم برای دستیابی به آن اهداف مذکور. در واقع هدف از برنامه‌ریزی استراتژیک، کمک به سازمان‌ها برای کسب مزیت رقابتی است. گام‌های عمده فراگرد برنامه‌ریزی استراتژیک عبارتند از:
1. تدوین رسالت سازمان،
2. تعریف هدف‌های خرد و کلان،
3. ارزیابی منابع سازمانی، فرصت‌ها و مخاطرات محیطی،
4. تدوین استراتژی،
5. اجرای استراتژی از طریق برنامه‌های عملیاتی و
6. ارزیابی و انتخاب استراتژی‌های بدیل یا اصلاحی در صورت لزوم با استفاده از بازخور (رضائیان، 1382).
از دیگر اهداف برنامه‌ریزی استراتژیک عبارت از تعیین ماهیت یا منشور سازمان و هدایت مسیر آن می‌باشد؛ بطوریکه بتوان از این طریق به تغییرات سریع محیطی نیز پاسخ مؤثر و فعال داد. این کار از طریق تدوین چشم‌انداز، رسالت، اهداف کلان، جهت‌های استراتژیک، اهداف اختصاصی، استراتژی‌ها، و شاخص‌های اندازه‌گیری عملکرد انجام می‌گیرد. در واقع، هدف یک فرآیند برنامه‌ریزی استراتژیک عبارت است از:
1. تهیه سند یا مجموعه اسنادی که مسؤلیت‌ها، اهداف، مقاصد کلی و تاکتیکی قابل دسترس و ارزیابی را مشخص سازد،
2. برنامه‌های اجرایی کوتاه‌مدت و بلندمدت را بر اساس اهداف فوق تدوین کند و
3. بر اساس موارد فوق‌الذکر برنامه‌های مالی کوتاه‌مدت و بلندمدت را تنظیم نماید (آقا زاده، 1382).
2-2-5 مزایای برنامه‌ریزی استراتژیک
سازمان‌ها به دلایل بسیاری به برنامه‌ریزی راهبردی می‌پردازند. طرفداران برنامه‌ریزی راهبردی در جهت ترغیب همکاران خود نوعاً از عباراتی نظیر آنچه در اینجا ارائه می‌شود، استفاده می‌کنند.
“ما با تقاضاها و خواست‌های متناقض و مغایر بسیاری مواجه هستیم و از این رو برای تعیین اولویت‌های خود به فرایند یا رویه‌ای کارساز نیازمندیم”.
“در این روزها همه افراد اقدام به برنامه‌ریزی راهبردی می‌نمایند، بهتر است ما نیز این کار را انجام دهیم”.
“موضوعات بحث‌انگیز در برابر ما وجود دارد و ما برای رفع و رجوع آن به روشی نیازمندیم که کمک حال ما باشد، در غیر این صورت به شدت آسیب خواهیم دید” (کاپلان و نورتون13، 1383).
به هر حال بدون توجه به اینکه چرا سازمان‌های دولتی و یا غیرانتفاعی اقدام به برنامه‌ریزی راهبردی می‌کنند، حاصل کار دارای مزایای یکسان خواهد بود. برخی نویسندگان معتقدند که برنامه‌ریزی راهبردی می‌تواند به سازمان کمک کند تا:
* به روش راهبردی بیندیشد و راهبردهای موثری تدوین کند،
* جهت‌گیری آینده را مشخص نماید،
* اولویت‌ها را مشخص سازد،
* تصمیم‌های امروز را در پرتو پیامدهای آینده آن‌ها اتخاذ کند،
* پایه‌ای دارای همسازی منطقی و قابل دفاع برای تصمیم‌گیری برقرار سازد،
* در زمینه‌های تحت کنترل سازمان حداکثر بصیرت را اعمال کند،
* با توجه به تمامی سطوح و کنش‌های تصمیم‌گیری کند،
* مسائل سازمانی عمده را حل کند،

* عملکرد سازمانی را بهبود بخشد،
* با اوضاع و احوال به سرعت دستخوش تغییر، به روش کار ساز برخورد کند و
* کار تیمی و تخصصی کارشناسی ایجاد کند.
گرچه برنامه‌ریزی راهبردی صرفاً مجموعه‌ای از مفاهیم، رویه‌ها و ابزارهاست، لازم است که برنامه‌ریزان در خصوص نحوه پرداختن به برنامه‌ریزی راهبردی بسیار مراقب باشند، زیرا تمامی رویکردهای موجود در این زمینه سودمندی یکسان ندارند و برای کاربرد موفقیت‌آمیز هر رویکردی شرایط خاص حاکم است (برایسون، 1381).
2-2-6 اصول برنامه‌ریزی استراتژیک
برنامه‌ریزی استراتژیک از اصول و قواعد خاص خود برخوردار است. از نظر فقهی فرهمند (1384) این اصول و قواعد عبارتند از:
* توجه به اولویت‌ها و آینده‌نگری،
* ایجاد توازن بین واحدهای سازمان و تشکیل گروههای برنامه‌ریزی،
* پیوستگی و ارتباط بین واحدهای سازمان،
* توجه به نیروی انسانی برنامه‌ریز و مشخص کردن مسئول اجرای برنامه،
* در نظر گرفتن برنامه هر واحد سازمانی به عنوان جزئی از کل برنامه،
* توجه به جنبه‌های کیفی و هماهنگی بین رشد کمّی و کیفی،
* ارتباط برنامه سازمان با برنامه توسعه ملّی،
* تداوم، انعطاف و واقع بینی،
* توجه به آمار و اطلاعات و توسعه سیستم اطلاعات برای بهبود تصمیم‌گیری،
* توجه به مشارکت و همکاری،
* هدایت کارکنان به سوی هدف مشترک،
* مشارکت افراد در تصمیم‌گیری و اجرا،
* استفاده از یافته‌های پژوهشی،
* استمرار و پایداری و توجه به تغییر و تحولات حال و آینده،
* توجه به عوامل اجرایی و حمایت‌های قانونی،
* حداکثر استفاده از منابع موجود،
* استفاده از مدل‌های معتبر و علمی در برآوردها و تلفیق عوامل پیش‌بینی کننده و تشریح کننده،
* پیش‌بینی ابزارها و مکانیزم‌های لازم جهت کنترل و ارزیابی،
* توجه به مکانیزم‌های تشویقی،
* استفاده از تجارب علمی و عملی متخصصان و مجریان قبلی برنامه‌ها و بیان اهداف به صورت عینی و قابل سنجش،
* تحلیل هزینه و فایده و ارزیابی قابلیت‌ها و ظرفیت‌های سازمان،
* توجه به اهداف اصلی برنامه و سعی در کاهش فاصله بین وضع موجود و وضع مطلوب،
* توجه به اصل سرعت، دقت در انجام امور،
* نوآوری و تغییر در سازمان،


پاسخ دهید